بلندی صدا بر حسب واحدی به نام دسیبل، با مخفف “dB” اندازه گیری میشود. وضعیت شنوایی بر روی جدولی به نام ” ادیوگرام” نمایش داده میشود.
در ادیوگرام شدت نسبی اصوات بر روی نموداری از حدود صفر (که نمایانگر میانگین کمترین صدای قابل شنیدن است) تا حدود dB 100 (که نمایانگر سطحی از صدا است که اغلب افراد مردم آن را بلند و ناراحت کننده قلمداد میکنند) نشان داده میشود. گفتار معمولی افراد نرمال بین 50 تا 60 دسی بل است. آسیب شنوایی فیزیولوژیکی بیمار بر روي میزان آسیب و محدودیت هاي فعالیتی بیمار و نیز بر روي میزان محدودیت او در زمینه ي شرکت در فعالیت هاي اجتماعی تاثیر می گذارد.
میزان بدي عملکرد فرد در زمینه ي توانایی انتخاب فرکانسی، وضوح زمانی و پردازش فضایی با میزان افت شنوایی فرد در ادیوگرام فقط یک همبستگی جزیی دارد. با وجود این، ادیوگرام تون خالص شاخص خوبی از میزان آسیب فیزیولوژیکی کلی است و همچنین یک شاخص نسبتاً متوسطی از میزان محدودیت در انجام فعالیت فرد است. ادیوگرام تون خالص شاخص ضعیفی براي نشان دادن میزان محدودیت فرد در فعالیت های اجتماعی است.
جدول زیر مقیاس صوت و بلندی صدا بر حسب دسی بل را نمایش می دهد.
مواظب گوشهای خود در برابر بلندی صدا باشید
حلزون گوش اندام بسیار حساسی است. درون حلزون، پرده یا غشای بسیار باریک و پهنی وجود دارد که به عنوان بستری برای سلولهای حساس شنوایی عمل میکند. سلولهای حسی شنوایی که کارشان تبدیل امواج مکانیکی صدا به پیامهای عصبی است، بر روی این غشا قرار دارند. در حقیقت، این غشا شبیه به فرش پهنی است که وقتی از بالا به آن نگاه شود، تار و پودش را این سلولها تشکیل میدهند. این سلولها در حقیقت به عنوان نقش و نگار آن هستند. وقتی فردی در معرض صداهای بلند (همچون موسیقی بلند، مکالمات تلفنی طولانی با ولوم بلند، گوش دادن به صداها در ولوم بالا، نویزهای صنعتی و کارگاهی و …) قرار بگیرد، این سلولهای حساس از بین میروند.
و وقتی در زیر میکروسکوپ به این غشا نگاه کنیم، انگار تارهای فرش وجود دارد، ولی نقش و نگارش پاک شده است. نویز باعث می شود است که قسمتی از این فرش کاملا شسته شده و به کل از نقش و نگار پاک شود.
از آنجا که کم شنواییهای ناشی از نویز به تارهای عصب شنوایی نیز آسیب میرساند و میزان این آسیب شدید است، معمولا درک صداها، به ویژه صداهای گفتاری، حتی با بهترین سمعک دنیا نیز احیا نمیشود. کم شنوایی ناشی از بلندی صدا باعث از بین رفتن پایانههای تارهای عصب شنوایی میشود که به این عارضه نوروپاتی شنوایی گفته میشود.
در این عارضه، فرد درکی از صداهای گفتاری، به ویژه گفتار در شلوغی، را حتی با بهترین نوع تقویت صداها نخواهد داشت. پس از همین الان مواظب گوشهای خود در برابر صداهای بلند، نویزهای بلند باشید و موسیقی را در ولومهای پایین بشنوید.
افت شنوایی خیلی شایع است. گزارش شده است که تقریباً ٪ 10 تا ٪ 16 از جمعیت بزرگسال مشکل شنوایی دارند که این امر می تواند بخاطر عوامل خطر محیطی از جمله قرار گرفتن در معرض بلندی صدا باشد.
هنگامی که افراد در معرض صدای بیش از حد بلند قرار گیرند سازه های حساس گوش داخلی از جمله سلول های مویی ممکن است آسیب ببینند و باعث از دست دادن شنوایی ناشی از صدا شوند (NIHL).
البته کم شنوایی انواع و اقسام مختلفی دارد و شایعترین کم شنوایی ناشی از افزایش سن است که به آن پیرگوشی گفته می شود. کاهش قرارگیری در معرض صدای بلند به وسیله ی افزایش آگاهی درباره ی خطرات آن تا حد زیادی می تواند از پیرگوشی زودرس جلوگیری کند.
افرادی که بخاطر شغل شان در معرض صدای بلند قرار دارند، بایستی به طور سالیانه از نظر شنوایی چک شوند. افرادی که در معرض بلندی صدا قرار می گیرند، در ادیوگرام یا نوار گوش آنها، افت شنوایی در فرکانس بالا مشاهده می شود.
این افت ها در فرکانس های ۴ هزار و ۸ هزار دیده می شود. احتمالا افراد دچار افت شنوایی شدید تا عمیق سودمندي بیشتري را از کاشت حلزون در مقایسه با سمعک به دست آورند.
کاربردي ترین شاخص از اینکه کدام وسیله براي آنها بهتر است، امتیاز گفتاري است که آنها به دنبال تجویز مناسب سمعک و چند سال پس از عادت کردن به آن به دست می آورند. وزوز گوش یکی از شایعترین عوارض افت شنوایی در فرکانس های بالا می باشد.
بلندی صدا و سروصداهای زندگی شهرنشینی چقدر باید باشد؟
یکی از سوالات مهم در حیطهی شنوایی و زندگی شهرنشینی این است که برای داشتن یک زندگی سالم شهرنشینی از لحاظ شنوایی و گوش، حد مجاز بلندی صدا . و سروصداهای جاری در زندگی روزمره چقدر باید باشد؟
در حوزهی صنعت، حد مجاز بلندی صدا برای محافظت شنوایی و گوش کارگران و شاغلین در صنعت را برابر با ۸۵ دسیبل میدانند. یعنی یک فرد شاغل در صنعت میتواند به مدت هشت ساعت در معرض صداهایی که در حد ۸۵ دسیبل هست، قرار داشته باشد، بدون آنکه نگران آسیب به شنوایی و گوش خود باشد.
البته این میزان فقط در حوزهی صنعت است و نه زندگی شهرنشینی. چون شاغلین بخش صنعت همیشه از گوشی محافظ استفاده میکنند و به صورت دورهای تحت ارزیابی شنوایی قرار میگیرند و اثرات مخرب بلندی صدا فقط محدود به شنوایی و گوش نیست و ثابت شده است که سروصدای کمتر از این حد نیز باعث اثرات مخربی بر سلامت جسم و روان میگردد.
سروصدای شهری موجب مشکلات روان شناختی، خواب، فشار خون، دیابت، چاقی و اضطراب گردد. به همین دلیل است که دانشمندان به این نتیجه رسیدند که برای داشتن شهری سالم با شهروندانی سالم نیاز است حد مجاز سروصداها و نویزهای شهری کمتر از ۸۵ دسیبل باشد.
آیا بلندی صدا در هندزفری یا هدفون موجب کم شنوایی می شود؟
این امر در کوتاه مدت تاثیر چندانی ندارد اما در دراز مدت و هنگامی که فرد به صورت مداوم از آن استفاده کند موجب آسیب سیستم شنوایی فرد می شود. یادتان باشد در معرض صدای بلند قرار گرفتن در هر شرایطی برای شنوایی خطرناک است.
بلندی صدا در ترقه بازی باعث کم شنوایی دایمی و غیر قابل درمانی میشود
در علم شنوایی، از هر گونه سر و صدایی که باعث آزار صوتی فرد و یا موجب آسیب به سیستم شنوایی و گوش گردد، با عنوان “نویز” یا معادل فارسی “نوفه” یاد میشود.
نویز انواع گوناگونی دارد. یکی از این نویزها، نویزهای ایمپالسی یا نویزهای آنی و خیلی سریع هستند. صدای ناشی از انفجار ترقه، نویز آنی تولید میکند که انرژی صوتی عظیمی را در بازهی زمانی کوتاهی تولید میکند. میزان انرژی صوتی که ترقه تولید میکند، در حد شلیک گلوله از اسلحه میباشد و تا حد ۱۵۰ دسی بل صدا تولید میکند.
این میزان صدا برای گوش کاملا آسیبرسان است و حتی با قرارگیری یکبار فرد در معرض این صدا، گوشهای او دچار آسیب دایمی میشود. در یک حلزون سالم، شما می توانید تمامی تارهای عصب شنوایی مثل سیمهایی در کل دورهای حلزون موجود هستند را ببینید. اما در حلزون ناسالم، قسمتی از حلزون این تارها را ندارد و مثل این میماند که سیل آمده و این تارها را شسته و برده است. بله، این سیل همان نویز است! این حلزون در اثر نویز دچار آسیب مکانیکی و آناتومیکی شده است. نویز همچون سیلی سلولها و تارها عصب شنوایی گوش را میشورد، نابود میکند و با خودش به فنا میبرد.