سرگیجه

 

سرگیجه یک احساس عدم تعادل است.

 

در سرگیجه ممکن است احساس کنید که در حال چرخش هستید یا دنیای اطراف شما در حال چرخش است.

 

پیچیدگی آناتومیکی و فیزیولوژیکی سیستم وستیبولار و ارتباط گسترده آن یا یکدیگر و با مخچه، ساقه مغز،عضلات چشمی، طناب نخاعی، و عضلات گردن و اندام ها از یک طرف

 

گویای نقش این سیستم در کنترل تعادل بدن است و از طرفی دیگر تنوع علائم ایجاد شده در اثر ضایعات سیستم وستیبولار و راه های ارتباطی آنها با مراکز سانترال که می تواند از

 

احساس عدم ثبات، گیجی و منگی مختصر تا سرگیجه حقیقی بسیار شدید متفاوت باشد.

 

تشخیص علت بروز سرگیجه و درمان آن را به یکی از مسائل بغرنج پزشکی تبدیل کرده است.

 

نکته ی کلیدی در تشخیص افتراقی علل سرگیجه توجه به شرح حال بیماران است.

 

به کمک این شرح حال و معاینه بالینی به همراه چند تست تشخیصی سرگیجه که عملکرد سیستم وستیبولار و تعادل ارزیابی می کند، علل ایجاد سرگیجه تشخیص داده شده و نیاز به انجام سی تی

 

اسکن و MRI کاهش پیدا می کند.

 

سرگیجه با منشاء گوش میانی اغلب به دنبال تغییر وضعیت سر به وجود می آید. 

 

علت سرگیجه:

 

اغلب بخاطر مشکلات گوش است، یک اشتباه متداول در بین مردم وجود دارد که جابجایی مایع گوش میانی باعث بروز سرگیجه میشود، در صورتیکه این مایعات در گوش داخلی جابجا میشوند و باعث بروز

 

سرگیجه و عدم تعادل میگردد.

 

برخی از شایعترین علل عبارتست از:

 

  • BPPV: به آن سرگیجه ی وضعیتی خوش خیم نیز گفته می شود.

 

هنگامی که ذرات کلیسمی در کانال داخلی گوش تجمع پیدا می کند این مشکل ایجاد می شود.

 

گوش داخلی وظیفه دارد وضعیت سر و بدن را به مغز ارسال کند و اختلال در عملکرد آن باعث سرگیجه می شود.

 

علت آن مشخص نیست ولی با افزایش سن این مشکل شایعتر می شود.

 

  • بیماری منییر: یکی از بیماری های گوش داخلی است. تصور می شود در اثر افزایش مایعات داخل گوش و در نتیجه افزایش فشار داخلی گوش ایجاد می شود.

 

سرگیجه های دوره ای همراه با وزوز و افت شنوایی گوش از علائم آن هستند. بیماری منییر اغلب یک طرفه است.

 

  • نوریت وستیبولار یا التهاب لابیرنت ها: عفونت های داخل گوشی باعث این التهاب عصب شنوایی می شوند.

 

عصب شنوایی همزمان مسئول حفظ تعادل نیز است و التهاب در اطراف آن باعث ایجاد مشکلات تعادل می شود.

 

  • ارتباط سرگیجه با سکته مغزی، مصرف داروها و سردرد های میگرنی ضعیف است.

 

علائم سرگیجه:

 

  • احساس چرخش، عدم تعادل،

 

  • احساس تهوع، استفراغ، نیستاگموس، سردرد، وزوز گوش.

 

 

علائم ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد و بعضی اوقات گذرا هستند.

 

لغت نیستاگموس برگرفته از کلمه یونانی به معنی خواب آلودگی است که این کلمه خود مشتقی از کلمه ی دیگری به معنی تکان سر به هنگام چرت زدن می باشد.

 

حرکات نوسانی که به هنگام چرت زدن ایجاد می شود با حرکت آهسته سر به پایین و برگشت سریع سر به بالا همراه است.

 

حرکت سریع سر تصحیحی بوده و برای حفظ موقعیت سر در وضعیت قائم صورت می گیرد.

 

نیستاگموس به حرکات نوسانی رفت و برگشتی، تکرار شونده و غیر ارادی چشم ها اطلاق می شود. 

 

حرکات رفت و برگشتی نیستاگموس ممکن است دارای ریتم پاندولی یا جهشی باشد.

 

نیستاگموس ممکن است در اثر اختلال عملکرد ارگانهای انتهایی وستیبولار، عصب وستیبولار، ساقه مغز، مخچه و مراکز سربرال مسئول حرکات تعقیبی ایجاد گردد.

 

تست الکترونیستاموگرافی (Electronystagmography) و ویدئونیستاگموگرافی (Videonystagmography) که به اختصار تست ENG و تست VNG گفته می شود یکی از مفیدترین آزمایش های پاراکلینیکی

 

در ارزیابی بیماران با شکایت سرگیجه و اختلال تعادلی است که همراه با یک شرح حال خوب و معاینات اتولوژیک و نورولوژیک کامل می تواند در تشخیص علل سرگیجه بسیار مفید باشد.

 

اگرچه به هنگام معاینه بیماران تنها از طریق مشاهده ی حرکات چشم ها، می توان اطلاعات ارزشمندی به دست آورد.

 

ولی ثبت نیستاگموس با استفاده از VNG/ENG فواید زیادی از نظر تشخیصی به همراه دارد.

 

به عنوان مثال با وجود اینکه آزمایش کالریک را می توان بدون استفاده از روش ثبتی انجام داد و اطلاعات مفیدی به دست آورد.

 

ولی ثبت نتایج در آزمایش های VNG/ENG موجب می شود که اندازه گیری شدت نیستاگموس که از نظر کلینیکی اهمیت بسیاری دارد، میسر گردد.

 

تست VNG /ENG در سرگیجه چیست؟

 

این تست ها در موارد مشکوک به ضایعات یکطرفه سیستم وستیبولار مانند هیدروپس آندولنفاتیک، وستیبولوپاتی های راجعه و میگرن همراه با گیجی، اختلال سیستم های کنترل کننده حرکات چشمی

 

مانند سیستم پرسوئیت، ساکاد یا اپتوکنتیک کاربرد دارد. دستگاه های VNG مدل کامپیوتری و غیر کامپیوتری دارند.

 

در انواع غیر کامپیوتری و بعضی از دستگاه های کامپیوتری نیاز است از الکترود های مخصوص استفاده شود.

 

این الکترود ها در اطراف چشم چسبانده می شود. اساس دستگاه های VNG برپایه ی اختلاف پتانسیل قرنیه و شبکیه قرار دارد.

 

درمان سرگیجه:

 

بایستی در ابتدا تست VNG و تست ECochG گرفته شود و در صورت نیاز مانور درمانی برای بیمار انجام می شود.

 

کلینیک ما با سابقه ۱۰ ساله در زمینه توانبخشی و درمان سرگیجه آماده مشاوره رایگان به هم وطنان عزیز است.

 

درمان سرگیجه بستگی به علت ایجاد کننده ی آن دارد. در بعضی افراد بعد انجام مانور درمانی علایم آن از بین می رود.

 

در صورت نیاز فرد به متخصص گوش و حلق وبینی ارجاع داده می شود و پزشک دارو درمانی را شروع می کند.

 

بتاسرک متداول ترین داروی مصرفی است.

 

سرگیجه

احساس سرگیجه

 

توانبخشی وستیبولار یا سرگیجه:

  1. توانبخشی وستیبولار ١ تا ٣ جلسه طول خواهد کشید.
  2. توانبخشی سرگیجه خوش خیم وضعیتی در مقایسه با دیگر پاتولوژی ها بسیار آسان است.
  3. وزوز معمولا با سرگیجه ناشی از گوش همراه است.
  4. در بیمار مبتلا به سرگیجه خوش خیم وضعیتی فقط علامت سرگیجه وجود دارد.
  5. منشا اولیه سرگیجه خوش خیم وضعیتی در اندام اتولیت است.
  6. سرگیجه در اثر بیمارهای گوش، سیستم عصبی مرکزی و مخچه ممکن است ایجاد شود.
  7. انسان دارای ۶ کانال نیم دایره است که ممکن است هرکدام دچار اختلال شوند.

 در درمان BPPV توانبخشی وستیبولار بسیار موفق است.

 

  1. در توانبخشی وستیبولار ضایعات مواج ما بدلیل جبران مرکزی ضعیف پیشرفت کندی خواهیم داشت.
  2. در ضایعات دوطرفه وستیبول، عدم تعادل بیشتر مشاهده می شود.
  3. برای درمان BPPV مانور های اپلی، سیمونت، برند داروف بسته به اینکه کدوم مجرا درگیر هست، کاربرد دارند.
  4. در اثر ضایعه کانال نیم دایره فقط سرگیجه ایجاد می شود و وزوز و کم شنوایی نخواهیم داشت.
  5. برای درمان نوریت وستیبولار ، توانبخشی وستیبولار نیز مفید خواهد بود.
  6. در BPPV، نیستاگموس، سرگیجه و حالت تهوع مشاهده می شود.
  7. برای درمان BPPV مجرای فوقانی، مانور Yacovino کاربرد دارد.
  8. برای درمان BPPV فقط توانبخشی وستیبولار لازم است و دارو درمانی یا رژیم درمانی فایده ندارد.
  9. برای درمان BPPV مجرای افقی از مانور باربیکیو استفاده می کنیم ولی برای درمان BPPV مجرای خلفی مانور اپلی ارجح است.
  10. در هنگام انجام مانورهای positioning برای بررسی BPPV مجرای افقی، بروز نیستاگموس عمودی می‌تواند نشانه ضایعه سنترال باشد.
  11. در صورتیکه امکان hyperextention گردن در بیمار وجود نداشته باشد، به جای مانور هالپایک می‌توان از مانور side- lying استفاده نمود.
  12. در مورد سالمندان بهتر است قبل از مانورهای positioning تست vertebral artery screening را انجام داد.
  13. انجام مانور هالپایک در BPPV مجرای خلفی می‌تواند سبب بروز نیستاگموس چرخشی همراه با جز بالازن شود.
  14. بیمار مبتلا به BPPV فقط سرگیجه پوزیشنال گذرا دارد.
  15. باز تاکید می گردد، در BPPV، توانبخشی وستیبولار بهترین عملکرد را دارد.
  16. در مانور Yacovino لازم نیست بدانیم، کدام گوش مبتلا است ولی در مانور Kim حتما باید گوش مبتلا را بدانیم.